Neutralasuna eta objektibitasuna: "klaseetan bustiko gara"

Klaseko azkeneko eztabaida neutraltasunari eta objetibitasunari lotuta zegoen. Puntu fuertetzat hauxe atera genuen ondorio bezala: irakaslea bere ikasleen adibide, erreferente, irudia da eta sutsuki baldintzatu dezake bere iritzia ikaslegoarengan. Argi dagoena da irakaslea mugatu behar dela bere egiteko akademiko eta profesionaleetara, irakasleak irakatsi behar du hezkuntza-sistemak dioen guztia, alegia, legea da irakasleak jarraitu beharreko kontratua.

 Irakaslea objektiboa izan behar da, bera bakarrik mugatuko delarik ikastetxeak bidaltzen diodan planifikazioa, egitekoak, zereginak... betetzen. Saiatuko da, horrenbestez, izaera kritikoa eta hausnarkorra ez azalarazten, nahi gabe ikasleek pertsonalak diren interpretazioak bereak egin ditzazketelako.

Hala ere, ikastetxeetan trasmititzen diren baloreak, jarrerak, ideiak, kontzeptuak, edukiak... ez dira bat ere objektiboak, hauen kutsu subjektiboa argi eta garbi ikusten delarik. Adibide bezala, argudiaketa historikoa erabilikoa dugu. Frankismoan zeuden ikastetxeak erlijio-etxeak bezala hartuko nituzke, bertan katolizismoa zertan zetzan ikasten zen; bestetik, mutilak eta neskak bananduak zeuden bi genero hauen arteko bereizketa eginez; hizkuntza autoktonoak, hala nola, euskara, katalana, gallegoa... ez zeuden onartuak eta lagunduak hezkuntza-sisteman... Aitzitik, gaur egun, egoera guztiz desberdina da, badago erlijioa ikaseteko aukera inoren askatasuna ukatu gabe; badago mutilen eta nesken arteko berdintasuna bermatua, badaude hizkuntza autoktonoak eta atzerrikoak onartuak eta lagunduak...

Esan nahi dudana, hezkuntzak beti ideologia jakin bat jarraitzen duela eta balore, sinbologia, pentsamolde eta politika askoren atzetik aurkitzen dela. Gaur egun, berdintasuna bermatzen eta sustatzen da ikastetxeetan eta irakasleak balore eta eskubide horien jokabide barneraketa erakutsi behar dio ikaslegoari. Objektiboa izaten ari da irakaslea?

Laburbilduz, irakaslea mugatu behar da eginkizun honetara: kuturalki, sozialki eta pertsonalki prestatzea bere ikasle aktiboa, gizabanako kritikoa eta hausnarkorra sortzea, bere errealitatea eraikiko duena modu autonomo batez haren gustuoei, erronkei eta galderei aurre eginez.

Zein baldintzak behar ditut ikasteko garaian?

Hauxe izan da klasean atera den eztabaida edo galdera: zeintzuk dira baldintza onenak eta emankorrenak ikasteko? Liburutegian edo etxean gehiago ikasten al da? Musikak laguntzen al du ikasterako orduan?

Ikasle bezala azalduta, niri oso lagungarri iruditzen zait mahai handi batean lan egitea, lasaitasuna delarik soinuaren eta zarataren garaile. Oinarrizko baldintzak: leku aproposa eta lasaia, isiltasuna eta ikasteko behar den materiala. Konpainiak batzutan lagundu dezake, baina, kasu gehienetan (nire ikaskideek erabat ados egongo dira) konpainiak ez du bat ere laguntzen; izan ere, mingaina dantzatzera ateratzea askori ondo ematen zaigu. Musika jarrita izatea, ordea, ezinezkoa zait ez bainaiz konzentratzen, ezinbestekoa dudan baldintza, beraz, isiltasuna da.

Irakasle ikasketak burutzen ari den ikasle bezala azalduta ,ordea, esatekoa dut ikasle bakoitzak berak aproposak dituen baldintzak bilatu behar dituela ikasteko. Pertsonok desberdinak gara; desberdin pentsatzen dugu, janzkera bera desberdina da gure artean baita sexua, arraza, erlijioa, gustoak... honek esan nahi du, ikasleak ez duela baldintza "unibertsal" batzuk jarraitu behar, alegia, bera da bere ikaskuntza prozesuaren eraikitzailea, berak erabakitzen duelarik zer, noiz, nola, zeinekin eta non ikasi.

Kontzeptuak arakakatzen

Kultura: naturatik ez datorrena esan nahi du, hau da, gizakiatik sortua. Kultura gizarte baten ezaugarri, usadioak, oihturak, baloreak, folklore…  barnebiltzen duen fenomomenoa da. Kulturaren bitartez gizakiok belaunaldi-belaunaldi arbasoen ezagutzak, bizitzeko erak, hizkuntza, esaera zaharrak…. eskuratzen ditugu, ezinbestekoak direnak bizitzen garen esanahi eta sinboloz beteko testuinguruan bizirauteko.

Hezkuntza: sozializazioa burutzen duen prozesotzat ulertzen dut. Hezkuntzaren bidez, bizi garen testuinguru sozio-kulturalean  aurkitzen diren berezko dituen ezaugarriak, edukiak, baloreak eta ezagutzak ikasten eta barneratzen ditugu.

Gizarteratzea: izenak dion bezala, gizarte batean txertatzeko prozesua;  gizarte horren kultura ulertzeko, ikasteko eta horien jokamolodei atxikitzeko pertsonok berezkoa dugun izaera innatoa. Izan ere, gizakiok animali sozialak gara eta bizirauteko eta urteetan espezie dominatzailea jarraitzen izateko , “berdinak” behar ditugu eta talde sozialak osatu behar ditugu, naturak egiten duen hautapen naturala garaitzeko.  

Definizio hauek egin eta gero, aipatzekoa dut argi eta garbi, hiru termino horiek ez dutela balorazio lineal bat betetzen, hau da, bata ez da ematen bestearen gainetik, edo bata ez da ematen bestearen ondorengo bezala; alegia, kultura, hezkuntza eta gizarteratzea elkar ematen diren prozesuak eta emaitzak sozialak dira non hiruak kohesionatuz gizabanakoak mundu honen partaide  bakarra eta errepikaezina bihurtzen da, ezen askatasun intelektuala lortzen baitu eta kritikoa den arrazoia erabiliz.

Hezkuntzaren hiru eremu: formaltasuna, informaltasuna; ez bata eta ez bestea

Hezkuntza formala, ez-formala eta informala:

Hiru hezkuntza-eremuekin sartu aurretik, esan beharra daukat, blogekiko dudan konpromezua eta eskuragarritasuna txikia eda urria dela. Egiazko termienoetan, nire iritziz, oso erreminta egokia da gure azalarapen akademikoak zein pertsonalak azalarazteko; gainera, ikasleon artean, komentatu ditzakegu sortzen zaizkigun galderak, eztabaidak, hausnarketak... Ea ba gustoa hartzen diodan bloggean idazteari, izan ere, izaera hausnarkorra orrialde honetan plasmatzea izango da neure egitekoa bai eta hezkuntza munduari buruz dudan kritikak eta iksupegiak idaztea ere. Horrela bada, hiru hezkuntza-eremuen sintesia eta analisiari ekingo diogu, bai eta etorkizunean gustatuko litzaidakeen esku-hartzea nolakoa izango den azaldu ere.

Hezkuntza formala babes politikoa eta ofiziala duen hezkuntza egitura da. Hezkuntza eredu honen instituzio nagusiena eskola da, alegia, sozializazioa edo gizarteratzea bultzatzen duen instituzio nagusienetarikoa. Hezkuntza ez-formala, aldiz, botere juridikotik eta ofizialetik at ematen den formakuntza litzateke, hezkuntza molde honen antzestokia ordainpeko eta zerbitzu pribatuko akademiak direlarik. Hemen, ordea, helburua beste motatakoa da, nahiz eta hezkuntza mundua, edozein testuingurutan, sozializazioa eta pertsonen arteko harremanak eta bizikidetza bultzatzen duen. Helburua, nik ulertuta, derrigorrezko eskolan lortzen ez diren kontzeptuen, prozeduren eta jarreren ikasketa-prozesua ematea da; alegia, eskolan jasandako formakuntza "eskasa", nolabait esatearren, hezkuntza-eredu honetan "aberatsa" bihurtzea litzateke. Horretarako, gurasoak edo formakuntza hau jaso nahi duen edozeinek, bere boltsikotik jarri beharko du dirua. Halaber, hezkuntza informala egunerokotasuenean ematen den ikaskuntza-irakaskuntza prozesutzat ulertuko nuke, ikasteko testuingurua "leku" ofiziala ez duelarik. Hezkuntza informalean, beraz, taberna batean edo kafetegi batean eman daiteke, parkelekuan zein herriko plazan, mendian edo hirian, lagunartean edo familiartean.

Hau ikusita, etorkizunean gusatuko litzaidakeen esku-hartzea deskribatzeko hezkuntza formalara jo beharra daukat zalantzarik gabe. Nire aburuz, hezkuntza gizabanakoak duen ezinbesteko eskubidea da bere bizitza arrakastasunez eta emankortasunez emateko alor pertsonalean, laboralean, sozialean, familiarrean, politikoan, ekonomikoan etb. Hezkuntza, ondorioz, eskubidetzat ulertuta, hiritar guztiei dagokio, eta haren kudeaketa institzio publiko batek izan behar du. Publikotasuna, beraz, aldarrikatzen dut hezkuntzaren munduan ahalik eta emakor eta konpetitiboen bihurtu dadin. Banan-banan apostua egiten baldin badugu hezkuntza-publikoa sistema leihakorra, ona, konpetentea, merkea eta unibertsala izatea lortuko dugu. Horrexegatik, nire esku-hartzea alor fomralean dago, nahiz eta inork ez jakin zein izango den gure hurrengo urratsa, hezkuntza delako guztion aukera.

Lehenengo sarrera

Kaixo bloggeroak!!
Hemendik aurrera hemen aurkituko nauze kaña sartzen mugitzen den edozerri. Nire blogaren egitekoa egiteko akademiko eta profesionala izango da, karreran sortzen zaizkidan eta klasean sortzen zaizkigun arazoen eta eztabaiden azalarapena emango duen tresna birtuala.